Archive for Ağustos 26th, 2025

URFA SOKAKLARINDA SATICILAR ALICILAR İŞGÖRENLER ve TAŞIMACILAR

S. Sabri KÜRKÇÜOĞLU Em. Öğretim Görevlisi Kültürel Miras Araştırmacısı GİRİŞ Geleneksel yaşamın daha canlı olarak sürdüğü 1980’den önceki Urfa’da eski avlulu evlerin yer aldığı tarihi kent merkezinde, mevsimine göre çeşitli satıcılar ve alıcılar ile bazı gezici meslek erbabı ustalar sokaklarda dolaşarak hizmette bulunurlardı. Mahalleleri dolaşarak çeşitli eşya ve gıda satanların yanı sıra bazıları evlerden malzeme […]

ŞANLIURFA’DA AHÎLİK KÜLTÜRÜ

Prof. Dr. Ali TENİK Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Öğretim Üyesi S. Sabri KÜRKÇÜOĞLU Em. Öğretim Görevlisi Kültürel Miras Araştırmacısı GİRİŞ 13. yüzyılda Anadolu’da halk üzerinde büyük bir yıkım bırakan Moğol istilâsı ve çeşitli siyasî çalkantılar toplumun huzurunu tamamen bozar. Moğol istilâsından kaçan her meslekten insan Anadolu’ya sığınmak zorunda kalmıştır. Anadolu’ya sığınan insanlar içinde birçok âlim […]

ŞANLIURFA’DA HAFIZLIK GELENEĞİ VE HAFIZ-I KUR’ÂNLAR

Selami YILDIZ Kültür ve Turizm UzmanıHalk Kültürü Araştırmacısı A. GİRİŞ Hafız-ı Kur’an’lık, İslam inancının yoğunlukta olduğu toplumlarda halk kültürünün kadim bir değeri olarak geçmişten günümüze nesilden nesile geleneksel usuller ile öğrenilen, öğretilen toplumda değer gören, önemli bir halk kültürü olarak devam etmektedir. Bu çalışmada Şanlıurfa’da Hafızlık Geleneği ve Hafız-ı Kur’ânlar ile ilgili saha araştırması, derlemesi […]

ŞANLIURFA DEDE OSMAN AVNİ TEKKESİNE AİT TARİKAT EŞYALARININ SEMBOLİK ANLAMLARI

Doç. Dr. Gül GÜLER Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi İslam Tarihi ve Sanatları Bölümü Osmanlı Dönemi’nde tasavvuf hayatının önemli merkezlerinden biri olan tekke, kelime olarak bir tarîkata mensup dervişlerin zikir ve ibâdet ettikleri ve içinde tarîkatın gerektirdiği şekilde yaşadıkları yer, dergâh anlamına gelmektedir (Ayverdi, 2006, s. 3090). Tasavvuf hayatının önemli merkezlerinden biri olan tekkeler, tarîkatların tasavvuf […]

ŞANLIURFA KÜLTÜRÜNDE ZİKİR, SEMÂ, SEMÂH ve TEKKELER

Prof. Dr. Ali TENİK Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi ŞANLIURFA’DA TASAVVUF KÜLTÜRÜ ve ETKİLERİ Tasavvufun ilk olarak kurumsallaştığı ve kurumlarıyla insanların hayatlarını etkileyerek onları yeni bir ruhla şekillendirerek ilâhî bir kültür ve medeniyet oluşturduğu ilk topraklar Şanlıurfa’nın da içinde bulunduğu bölgenin topraklardır. Tarihî kaynaklar ilk dönemlerde Harran’da iki tekkenin varlığından söz etmektedirler. Halep Salnâmesi’nde ise, o […]

ŞANLIURFA’DA ENBİYA KISSALARI

Selami YILDIZ Kültür ve Turizm Uzmanı Halk Kültürü Araştırmacısı Enbiya; Arapça bir kelime olup Peygamber, Resûl, Elçi, Nebî anlamına gelir. Kıssa, Arapça bir kelime olup hikâye ve rivayet anlamına gelir. Enbiya kıssaları ile ilgili ilk bilgilere, yazının başlangıcı olan kil tabletlerde ve daha sonra Tevrat, İncil, Kurân-ı Kerim, hadis kitapları ve tefsirlerde yer verilmiştir. Enbiya […]

ŞANLIURFA’DA ÖLÜM VE TAZİYE GELENEKLERİ

Prof. Dr. Yusuf Ziya KESKİN Kocaeli Üniversitesi İlahiyat Fakültesi GİRİŞ İnsan hayatının üç önemli geçiş devresi vardır. Bunlar, doğum, evlenme ve ölümdür. Bu üç önemli geçiş etrafında birçok adet, tören ve pratikler oluşmakta ve söz konusu geçişleri yönetmektedir. Bunların hepsinin amacı, insanın yeni durumunu kutlamak ve kutsamak, aynı zamanda da onu, geçiş sırasında yoğunlaştığına inanılan […]

ŞANLIURFA’DA TÜRBELER ve ZİYARET YERLERİ

S. Sabri KÜRKÇÜOĞLU Em. Öğretim Görevlisi Kültürel Miras Araştırmacısı GİRİŞ Dünyadaki bütün dinlerde ve kültürlerde çeşitli kutsallar bulunmaktadır. Halk kültüründe dindarlığının sonucu olarak ortaya çıkan “ziyaret dindarlığı”; geçmişten günümüze, dinî, mistik, batıl inanış ve sosyo-kültürel bir olgu olarak varlığını sürdürmektedir. Ziyaret yerleri toplumun kültürünün ve dininin önemli bir yönünü oluşturmaktadır. Dinî ve manevi yaklaşımlarla öne […]

ŞANLIURFA’DA NAZAR İNANCI VE NAZARDAN KORUNMA ADETLERİ

Dr. Öğr. Üyesi Semra KILIÇ KARATAY Aksaray Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü GİRİŞ İnsanın varoluşundan beri, günlük ve doğal olayları anlamlandırma ve yorumlama çabası içerisinde olduğu ifade edilebilir. Bununla birlikte insanın, arzularını gerçekleştirebilmek için farklı yöntemlere ve inanışlara yöneldiği de söylenebilir. Bu inanışlar arasında nazar ve büyü inancı da yer almaktadır. İnsanların nazar […]

ŞANLIURFA ÇOCUK OYUNLARI

Dilek KARĞIN Halkbilim Uzmanı I. ŞANLIURFA ÇOCUK OYUNLARI HAKKINDA Şanlıurfa çok eski tarihlerden beri bir yerleşim merkezidir. Bu yerleşim merkezi çeşitli medeniyet ve etnik kimliklere de merkezlik etmiş zengin bir yerleşim yeridir. Türkmen, Kürt, Arap, az sayıda Ermeni ve Süryani etnik kimliğine mensup topluluklar bir arada yaşamaktadırlar. Bu toplulukların oynadıkları oyunlardan bazılarının isimleri halen yaşamaktadır. […]