S. Sabri KÜRKÇÜOĞLU
Em. Öğretim Görevlisi
Kültürel Miras Araştırmacısı
Dr. A. Cihat KÜRKÇÜOĞLU
Emekli Öğretim Üyesi
Sanat Tarihçi
KEÇECİLİK
Urfa yöresinde koyunculuğun gelişmiş olması, keçecilik sanatının zamanla ahilik geleneği ile örgütlü bir sanat dalı haline gelmesinde etkili olmuştur. XVI. yüzyılın ikinci yarısında Urfa’yı ziyaret eden Evliya Çelebi’nin “Seyahatname”sinde Urfa’daki “Keçeci Hamamı”ndan söz etmiş olması bu sanatın o yıllarda mevcut olduğunu göstermektedir. Evliya Çelebi’nin sözünü ettiği Keçeci Hamamı, Sultan Hamamı’nın doğusuna bitişik olup kuzey-güney istikametinde beşik tonozla örtülüdür. Soğukluk ve sıcaklık bölümleri olan hamamın iki yanı boydan boya taş sekilidir.
22) Keçe yapımı-1980 (Fotoğraf: A. Chat Kürkçüoğlu)
Keçe, hallac tarafından kabartılan kuzu yünlerinden yapılan bir yaygıdır. Kabartılmış yünler bir bezin üzerine renkli nakışlarla birlikte istenilen ebatta (Enleri 1-1.30 metre, boyları ise 2-4 metre arasında) tabakalar halinde dizilip sulanır, rulo yapılarak ayakla tepilir. Daha sonra kenarları düzeltilerek tekrar rulo yapılıp tepme işlemi sürdürülür. Ham denilen bu keçe hamama götürülüp göğüsle dövülür. Sıcaklık ve suyla yünler birbirinden ayrılmayacak şekilde sıkışır. Hamamdan sonra rulo yapılıp tekrar tepme işlemi uygulanır. Sonra açılıp kurutulduktan sonra kullanılır. Şanlıurfa’da yapılan keçe türleri; çoban keçesi, kış keçesi, ev keçesi, sedir keçesi, at keçesi, sünger yatak keçesidir. Şanlıurfa keçelerinde nakışlar ise acem nakışı, yarım acem nakışı, dal nakış, pul nakış, göbek nakışıdır (K.K.3, K.K.10).
23) Keçeci Hamamı-1980 (Fotoğraf: A. Cihat Kürkçüoğlu)
24) Siverek Gümrük Hanı’nda keçe ustası-1999
Bu tarihi ata sanatı, 1960’lı yıllarda Urfa’da Keçeci Pazarı denilen eski çarşıda ve çevresindeki hanlarda 100’den fazla iş yerinde sürdürülüyordu. Ayrıca Siverek’te Gümrük Hanında bu işi yapan ustalar bulunmaktaydı. 1980’li yıllarda makine halılarının piyasaya hâkim olmasıyla bu sanat dalı önemini yitirmiş olup günümüzde üç-beş dükkânda sürdürülmektedir. Sandalye minderi, duvar halısı, seccade, heybe, külah, çizme, patik gibi taşınabilecek ve turistlerin ilgisini çekebilecek türde çok renkli keçe ürünlerinin yapımına geçilmesiyle bu sanata canlılık kazandırılmasına çalışılmaktadır.
