S. Sabri KÜRKÇÜOĞLU
Em. Öğretim Görevlisi
Kültürel Miras Araştırmacısı
Dr. A. Cihat KÜRKÇÜOĞLU
Emekli Öğretim Üyesi
Sanat Tarihçi
EBRUCULUK
Ebru sanatı, özel hazırlanan kitreli su üzerine serpilen boyalarla oluşturulan desenlerin kâğıda aktarılmasıyla yapılan bezenmiş kâğıt ve bunu hazırlama sanatıdır. Ebru sanatı, kendine has malzeme ve uygulama özelliğine sahiptir. Ebru sanatında kullanılan bütün malzeme ve araçlar ebrucu tarafından hazırlanır.
Ebru Yapımı
Kısaca su yüzü resmi olarak tarif edilebilen ebruyu yapabilmek için kitreli suyu koyabileceğimiz bir tekne gereklidir. Teknedeki suya boyalar, fırçalar yardımı ile serpilir. Boyaların tamamı tabiattan doğal yöntemlerle elde edilir. Suyun yoğunlaşmasını sağlayan kitre bitkisel esaslı bir ana malzemedir. Boyaların kitre üzerinde açılmasını sağlayan doğal asit de hayvanın safra kesesindeki “öd”dür. Kitreyle yoğunlaştırılmış su üstünde doğal yöntemlerle hazırlanan boyalar aracılığıyla oluşturulan desenler kâğıt üzerine geçirilir.
72) Ebru Sanatçısı Hasan Karakuş-2025
73) Ebru kağıdının tekneden çıkışı-2025
Ebru sanatçıları, usta-çırak ilişkisi içinde özel bilgi ve deneyimlerini nesilden nesile aktarmaktadırlar. Ebru sanatçıları aynı zamanda ebru yapımında kullanılan malzeme ve araç-gereçlerin üretimine ilişkin özel bilgi, beceri ve deneyimlerini de gelecek nesillere aktarmaktadırlar. Çırak genellikle gözlem yapmakta, ustasının çalışmasını taklit etmekte ve ebrunun farklı uygulama düzeylerinde ustasına yardımcı olmaktadır. Eğitim süreci, araç-gereçler ve malzemelerin tespiti ve üretilmesi ile devam etmektedir. Ebruya dair temel eğitimden sonra, çırak için uygulama süreci başlamaktadır. Ebrunun temel becerilerini kazanmak yeni başlayanlar için en az iki yıl sürmektedir.
74) Ebru Sanatçısı Ömer Sabuncu-2014
Ebru sanatı, geleneksel el sanatkârlığı etrafında şekillenen süslemeler olarak; özel kitapların iç ve dış kapaklarında, hattatlık, cam işlemeciliği ve hediyelik eşyalarda kendini göstermektedir.
Şanlıurfa’da Ebru Sanatı Ustaları
2003 yılında Türkiye’nin ilk icazetli ebrucusu Timuçin Tanarslan Ankara’dan Urfa’ya, ebru sanatını tanıtmak üzere gelir. Urfa’da amatörce ebru çalışan, Hattat Mustafa Kaçar’dan hüsn-i hat meşk eden Ömer Sabuncu onunla tanışır daha sonra Ankara’ya birçok kez ders almaya gider. Sabuncu, 2009 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı 15. Devlet Türk Süsleme Sanatları Yarışmalarında ebru dalında Türkiye birincisi olarak “Başarı Ödülü”ne layık görülür. Ömer Sabuncu 2014 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın davetiyle Hocası Timuçin Tanarslan’la birlikte UNESCO Genel Merkezi’nde ebru sanatının Türkiye adına tescillenmesinde Ülkemizi temsil eder ve hocası tarafından “icazetname” ile taltif edilir. Timuçin Tanarslan’ın 11 Nisan 2015 tarihinde vefatına kadar sanat çalışmalarını onunla sürdürür. 2017 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı’nca desteklenen bir proje kapsamında 4 üniversitede “Ebru Sanatı Semineri, Uygulama ve Sergisi” adıyla sanatı gençlerle buluşturur. 2018 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın daveti ile “Çin’de Türkiye Turizm Yılı” etkinlikleri kapsamında Pekin ve Shanghay’da klasik sanatlarımızda ebru sanatının tanıtım programlarında yer alır. 2023 yılında Moğolistan’da “NOMADS” Dünya Kültür Festivali’ Kapsamında Ülkemizi temsil eder ve 16. kişisel geleneksel ebru sergisi’ni açar (K.K.13).
75) Ebru Sanatçısı Hasan Karakuş ÇalışmaSI
Şanlıurfa’da pek çok öğrenciye kurs veren Sabuncu’nun yetiştirdiği Mehmet Düzgün, Ahmet Çevik ve Sümeyye Sena Sabuncu gibi öğrenciler günümüzde ebru kursları vererek sanatı gelecek nesle aktarmaktadırlar. Şanlıurfa’daki diğer ebru ustaları; Hasan Karakuş, Hüseyin Yılboğa, Ayaz Ekici, M. Alper Çiftçi ebru kursları açarak yeni ebrucular yetiştirmektedirler.
Türk Kâğıt Süsleme Sanatı Ebru, 2014 yılı itibariyle ülkemiz adına UNESCO insanlığın somut olmayan kültürel mirası temsili listesine kaydedilmiştir.
76) Urfa’da Sezerler Evi Kapısı-2012
77) Hacı evi kapısı (G.P. Badger’den/1850)
